vorige maand     volgende maand

Salvator mundi en de kunsthandel

Vrijdag 1 december 2017: Een paar jaar terug was het een schattig nieuwsitem. Een Amerikaanse kunsthandelaar had in 2005 op een lokale veiling een schilderij gekocht voor 10.000 dollar. Het schilderij was beschadigd, verschillende keren slecht gerestaureerd en gedeeltelijk overschilderd. Het veilinghuis ging er van uit dat het was gemaakt door een navolger van Leonardo da Vinci. De nieuwe eigenaren vermoedden dat het om meer ging dan een knap schilderijtje van een da Vinci fan. Er waren jaren nodig om het schilderij op te knappen. Deskundigen werden ingeschakeld en het schilderij werd onderworpen aan allerlei wetenschappelijke tests. Hier een stukje over het onderzoek dat door veilinghuis Christies is gepubliceerd. En hier een pdf file van authenticationinart.org. De herkomst werd onderzocht en de stijl  vergeleken met andere werken van da Vinci. In 2011 was de restauratie klaar en het onderzoek afgerond. Het schilderij, Salvator mundi genoemd, is officieel een originele Leonardo da Vinci.

Dat betekende dat de waarde van het schilderij vele malen over de kop ging. De 10.000 dollar van 2005 was in 2013 75 miljoen dollar geworden. Voor dat bedrag werd Salvator mundi verkocht aan de kunsthandelaar Yves Bouvier. Die verkocht het bijna meteen door aan de steenrijke Rus Dmitry Rybolovlev voor 127,5 miljoen dollar. Weer een paar jaar later leek er een eind gekomen aan de waardestijging van het schilderij.  In 2017 wilde Dmitry Rybolovlev het schilderij bij veilinghuis Christies laten veilen. De experts van Christies deden hun best en lanceerden een wereldwijde publicteitscampagne waarin geroepen werd over “de laatste da Vinci!” (in particuliere handen). Bovendien besloot Christies om het antieke werk aan te bieden op een veiling voor naoorlogse en hedendaagse kunst. Volgens Christies vanwege het tijdloze belang van dit schilderij (a testament to the enduring relevance of this picture).  Veilinginformatiebedrijf Artprice heeft een meer aardse verklaring voor deze zet van Christies: “een geniale zet die laat zien dat ze goed snappen dat de markt voor hedendaagse kunst nu nauwe banden heeft met de financiële- en bankensector” ( a stroke of genius reflecting their understanding that the Contemporary Art market now has very close ties with the financial sector and the banking sector). Met andere woorden: daar zit vandaag het geld. En dat was te merken.

De media stonden in november even bol van het nieuws dat Salvator mundi met 450 miljoen dollar het duurste kunstwerk aller tijden was geworden. Ongeloof alom.  Ruim baan voor de voorspelbare meningen. Voor de een was de recordverkoop reden om het over de waanzin van waanzinnig rijke mensen te hebben. De ander zag er een bewijs in voor het enorme genie van Leonardo da Vinci. En uiteraard was er veel aandacht voor de dure scheiding van Dmitry Rybolovlev die hij met de verkoop van het schilderij zou willen betalen.

Infromatiebedrijf Artprice klopte zichzelf in een persbericht op de borst. Zij waren de enige die hadden voorspeld dat Salvator mundi tegen de 500 miljoen zou opleveren en volgens Artprice is daar niets raars aan. Recordprijzen voor top-kunstwerken hebben niets te maken met gekke miljardairs of een hysterische bewondering voor mooie kunst. Deze eeuw zijn er meer nieuwe musea bijgekomen (700 per jaar!) dan in de voorgaande twee eeuwen samen! Dat verhoogt de prijs van kunstwerken die publiek trekken. En de prijs voor kunstwerken die heel veel publiek trekken explodeert dan natuurlijk. Kunsthandel raakt steeds meer verweven met financiële instellingen. Aankopen zoals de Salvator mundi zijn investeringen waar geld mee te verdienen is. De honderden miljoenen dollars zijn geen afspiegeling van bevlogen kunstliefde, teveel geld, testosteron of geldingsdrang maar de uitkomst van koele berekening. Salvator mundi trekt honderdduizenden bezoekers per jaar en behoudt in principe voor eeuwig een hoge waarde. Helemaal geen geldsmijterij maar een ongelooflijk goede return on investment.

De prijsontwikkeling in de kunstmarkt is berekenbaar en voorspelbaar en Artprice vindt natuurlijk dat zij dat rekensommetje het beste maken. Het bedrijf voorspelt dat voor 2020 het eerste (top)kunstwerk voor meer dan 1 miljard dollar over de toonbank zal gaan.

Salvator mundi in het Louvre?

Donderdag 7 december 2017: Het Louvre museum is in onderhandeling om het schilderij Salvator mundi te exposeren. Het nieuwsbericht kwam van het Franse persbureau AFP. Kunstinformatiebedrijf Artprice was er binnen een paar minuten bij om het nieuwsbericht verder de wereld in te helpen. Artprice probeert al langer duidelijk te maken dat kunstaankopen van honderden miljoenen dollars gezien moeten worden als weloverwogen investeringen. Het beeld van miljardairs die van gekkigheid niet weten wat ze met hun geld moeten doen is  onuitroeibaar maar klopt niet.

Sinds begin van deze eeuw is de wereldwijde vraag naar (en dus de prijs van) topkunstwerken enorm gegroeid. Dat komt volgens Artprice door de toename van het aantal musea. Een deel daarvan richt zich op de internationale toeristenmarkt en heeft dus publiekstrekkers van wereldnaam nodig. Een investering van een miljard (of een deel daarvan) in een topkunstwerk is een investering in een miljoenenpubliek. Het betekent vaste grote omzet tegen nauwelijks onderhoudskosten. En bij doorverkoop levert een werk als Salvator mundi weer een groot bedrag op, waarschijnlijk zelfs meer dan de 400 miljoen  dollar van nu.

Het Louvre is waarschijnlijk de eerste klant van de nieuwe eigenaar(s) van Salvator mundi. Het museum wil in 2019 een jubileumexpositie van zoveel mogelijk werken van Leonardo da Vinci organiseren. Wereldwijd zijn er nu 15 schilderijen algemeen erkend als werk van da Vinci. Het Louvre bezit er 5. Daarnaast bestaan er schilderijen, schetsen en tekeningen die niet unaniem aan Leonardo da Vinci worden toegeschreven. Waarschijnlijk zal een aantal daarvan ook opgenomen worden in de expositie. Een grote da Vinci expositie met ook nog de Salvator mundi trekt veel extra  bezoekers en inkomsten naar het Louvre. En de “uitleners” kunnen dat succes weer goed gebruiken bij de onderhandelingen met hun volgende klant.

 

Superhelden te koop

Twee plaatjes die nauwelijks met elkaar te vergelijken zijn maar toch hetzelfde laten zien. Het ene werk is van Hideo Takeda. Het andere is van Chris Samnee. Allebei worden ze geveild en er kan ook via Liveauctioneers.com geboden worden. Een paar jaar geleden heb ik voor het eerst een prent van Hideo Takeda gezien. Ook deze is er een uit zijn Genpei serie. Die serie gaat over de oorlog in de twaalfde eeuw tussen twee clans in het land dat later Japan zou worden. Het werk van Hideo Takeda is een zeefdruk van ongeveer 40X50cm en heeft een achtergrond van goud metallic inkt. Ik weet niet hoeveel exemplaren er van deze prent zijn gemaakt. De waarde wordt geschat op 400 tot 600 dollar.  Op het moment dat ik dit schrijf is er 275 dollar geboden.

De prent van Chris Samnee gaat over Captain America en Bucky. Superhelden die een eeuwigdurende strijd voeren tegen slechteriken. Het is een gicleeprint op canvas. Gicleeprint is een dure naam voor inkjetprint. Weliswaar inkjet van super hoge kwaliteit printer maar toch inkjet. Giclee (zeg: zjieklee) klinkt nu eenmaal exclusiever. Dat printen op canvas bevalt mij ook niet maar veel mensen vinden het mooi omdat het dan op een schilderij lijkt. Er is een beperkt aantal geprint. Dit is nummer 621 (van 1000?) De prent (ongeveer 45X68cm) wordt geschat op 150 tot 200 dollar.  Er is nu 5 dollar geboden.

De verschillen in tekenstijl tussen Hideo Takeda en Chris Samnee zijn voor iedereen duidelijk. Toch passen beide tekeningen naast elkaar. De twee kunstenaars laten precies hetzelfde zien: Een gevecht dat net begint maar we weten nu al wie wint en wie het onderspit delft. Alle vechtenden weten het ook. Toch komen beide tekeningen uit totaal verschillende verhalen. Bij Samnee worden boeven gepakt en een slachtoffer gered. Captain America en Bucky zijn propagandafiguren. Ze winnen omdat ze goed zijn. De boeven  verliezen omdat ze slecht zijn. Het slachtoffer wordt gered omdat de goeden de slechten verslaan. Het is eigenlijk een heel stripverhaal en morele boodschap in één plaatje gevat. Bij Takeda wordt Kiso Yosinaka (een generaal in de clanoorlog) gedood. Hideo Takeda geeft geen morele boodschap. De sterkste wint. En dat levert mooi natuurgeweld op.

NYE 2018

Zondag 31 december 2017:Een onbezorgd 2018 gewenst door Willeke en Stan.

 

NYE2018

 

vorige maand     volgende maand

leonardo-da-vinci-salvator-mundi
Christie's
dood van Kiso Yosinaka
Captain America en Bucky-Chris Samnee

 

Website_Design_NetObjects_Fusion
EERSTE masterborder

StanSanders.nl    over kunst en anders over iets anders